آنجا به درياى شرقى پيوندد . و سرچشمه ارس رود ارمنستان از قاليقلا و اران گذشته و در آنجا رود اران بدان اتصال يابد ، سپس از بورتان مىگذرد تا به مجمع رسد كه همان مجمع البحرين باشد كه خداوند جل و تقدس از آن ياد كرده ، پس اين رود و كر با هم جمع گردند و ميان آنها شهر بيلقان است و اگر جمع شدند جريان مىيابند تا به درياى جرجان ريزند . و سرچشمه سپيدرود از دروازه شهر سيسر ، و سرچشمه شاه‌رود از طالقان رى است و با هم جمع شده ، به درياى جرجان ريزند . و سرچشمه دو رود زاب از كوههاى ارمنستان باشد كه به دجله ريزند ، زاب بزرگ در حديثه و زاب كوچك در سن به دجله وصل مىشود ؛ ابن مفرغ گفت : ان الذي عاش ختارا بذمته * و مات عبدا قتيل الله بالزاب و سرچشمه رود نهروان از كوههاى ارمنستان باشد و از باب صلوى مىگذرد كه در آنجا به تامرا معروف است و از قواطيل ادامه يابد و اگر به باجسرى رسيد ، نهروان ناميده شود و به دجله در پائين جبل ريزد . و سرچشمه رود خابور از رأس العين است و از هرماس به آن ريزد و در قرقيسيا با فرات پيوند يابد و سرچشمه رود هرماس از طور عبدين كه به خابور ملحق شود . و سرچشمه رود بليخ از عين ذهبانه در سرزمين حران است و به فرات اسفل در منطقه رقة العوجا پيوندد . و سرچشمه رود ثرثار از هرماس باشد و از حضر گذشته ، به دجله ريزد . و سرچشمه نيل مصر از كوههاى قمر در يمن است و به دو درياچه پشت خط استواء ريزد ، و در سرزمين نوبه به آن افزوده شده ، پس به مصر آيد و بخشى از آن در دمياط به درياى روم ريزد و بقيه آن در فسطاط جدا شده تا آنكه به درياى روم متصل شود . و سرچشمه دجيل اهواز ، از سرزمين اصبهان باشد و به درياى